Sztuka i kosmos spotkają się w olsztyńskiej Uranii
Już 23 września mieszkańcy Olsztyna będą mogli zobaczyć znaną kompozycję Stefana Knappa oczami współczesnego astronoma. Wykład w tymczasowej siedzibie BWA Olsztyn w Hali Urania połączy sztukę, wyobraźnię i naukę. Poprowadzi go dr hab. Marcin Hajduk z Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego.
Pół wieku temu artysta wyobraził sobie kosmos na długo przed wielkimi odkryciami astronomów. Teraz mieszkańcy Olsztyna będą mogli sprawdzić, ile z tej wizji potwierdziła nauka. Okazją jest wieczorne spotkanie poświęcone kosmicznej kompozycji Stefana Knappa, które odbędzie się w Hali Urania.
Wykład pod tytułem „Śladami kompozycji astronomicznej Stefana Knappa” zaplanowano na 23 września na godz. 17.30. Miejscem jest tymczasowa siedziba BWA Olsztyn, która działa na parterze hali przy al. Marsz. J. Piłsudskiego 44. Organizatorzy proszą, by wchodzić wejściem B1 i kierować się do sali konferencyjnej.
Czytaj też85 stypendiów dla młodych talentów z powiatu olsztyńskiegoDzieło sprzed pół wieku pod lupą nauki
Gdy powstawała omawiana kompozycja, astronomowie dopiero zastanawiali się, czy planety poza Układem Słonecznym w ogóle istnieją. Dziś katalog znanych egzoplanet liczy tysiące obiektów, a nowoczesne teleskopy pozwalają zaglądać do dysków, z których rodzą się planety, oraz do otoczek odrzucanych przez umierające gwiazdy. Do tego doszły coraz czulsze instrumenty i analiza danych wspierana sztuczną inteligencją.
Właśnie z tej perspektywy uczestnicy przyjrzą się pracy Knappa. Prowadzący zaproponuje, by poszukać w kształtach i barwach kompozycji skojarzeń z układami planetarnymi, dyskami protoplanetarnymi i mgławicami planetarnymi. Nie będzie to lekcja historii sztuki ani czysty wykład z astrofizyki, tylko próba zestawienia artystycznej intuicji z tym, co potrafimy dziś realnie zaobserwować.
Taki punkt wyjścia ma w Olsztynie szczególny sens. Knapp wykonał w 1974 roku kompozycję dla Planetarium w Olsztynie, a jego wielkie emaliowane panneau znane jest też z Auli Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu, odsłonięte w 1973 roku w Roku Kopernikańskim. Artysta, malarz i twórca monumentalnych emalii, pracował dla lotnisk, instytucji i przestrzeni publicznych w Europie i Stanach Zjednoczonych. Olsztyńska praca od ponad pięćdziesięciu lat jest częścią krajobrazu miasta, choć rzadko ogląda się ją przez pryzmat aktualnych badań kosmosu.
Astronom z UWM i opowieść o planetach z dwóch słońc
Spotkanie poprowadzi dr hab. Marcin Hajduk, astronom związany z Uniwersytetem Warmińsko-Mazurskim w Olsztynie. Jego specjalność to formowanie i ewolucja gwiazd, mgławice planetarne i układy symbiotyczne. W pracy korzysta z teleskopów optycznych i radioteleskopów, w tym z europejskiej sieci LOFAR, której polska stacja działa w Bałdach pod Olsztynem. Jest współautorem około 60 publikacji naukowych i ambasadorem edukacji kosmicznej ESERO, od lat zajmuje się też popularyzacją nauki.
Ciekawym wątkiem wykładu będzie przenikanie się nauki i kultury popularnej. Zanim astronomowie potwierdzili istnienie planet krążących wokół dwóch gwiazd naraz, takie światy już żyły w wyobraźni. Stanisław Lem opisał je w „Solaris”, a najbardziej znany przykład dała planeta Tatooine z „Gwiezdnych wojen”, oświetlana przez dwa słońca. To pokazuje, że artyści czasem wyprzedzają teleskopy, a naukowcy później dopisują do tych wizji twarde dane.
Sama Hala Urania też niesie własną historię. Obiekt przy al. Piłsudskiego otwarto w 1978 roku, a po gruntownej przebudowie w latach 2021–2023 wrócił jako nowoczesna arena widowiskowo-sportowa z salami konferencyjnymi i zapleczem dla kultury. To, że tymczasowo gości galerię, sprawia, że sportowa hala na jeden wieczór zamieni się w miejsce rozmowy o sztuce i Wszechświecie.
Jak wziąć udział
Wstęp na spotkanie odbywa się przez wejście B1 od strony kompleksu hali. Początek o godz. 17.30, warto przyjść kilka minut wcześniej, by spokojnie znaleźć salę konferencyjną. Organizatorzy nie zapowiadają zapisów, więc najlepiej śledzić na bieżąco informacje BWA Olsztyn przed samym wydarzeniem. To dobra propozycja dla osób ciekawych astronomii, miłośników sztuki Knappa oraz wszystkich, którzy dawno nie zaglądali do Uranii poza meczami i koncertami.
Źródła
Tekst opracowany z pomocą sztucznej inteligencji. Za publikację odpowiada Redakcja Co w Olsztynie.
Powiązane materiały
Świąteczne hity w Olsztynie. Magic Christmas Concert w Uranii
Już 5 grudnia 2026 roku olsztyńska Hala Urania zamieni się w świąteczną salę koncertową. Na scenie pojawi się sześcioro solistów, chór Sound and Grace oraz orkiestra symfoniczna, a w programie znajdą się największe światowe i polskie przeboje zimowe. To jedna z dziewięciu odsłon ogólnopolskiej trasy, a bilety są już w sprzedaży.
AI3. urodziny Hali Urania w Olsztynie z gwiazdami elektroniki
Osiem godzin muzyki, światowe nazwiska sceny klubowej i hala zamieniona w zimowe miasteczko festiwalowe. Z okazji 3. urodzin zrewitalizowanej Hali Urania w Olsztynie organizatorzy szykują największą klubową noc roku, która odbędzie się w sobotę 12 grudnia 2026 roku.
Festiwal „W cieniu Księżyca” połączył szkoły gminy Rybno
Setki uczniów z całej gminy Rybno zamieniły szkolne ławki na laboratorium pod gwiazdami. Podczas Festiwalu Naukowego „W cieniu Księżyca” w Rumianie dzieci obserwowały Słońce, wchodziły do mobilnego planetarium i dotykały historii podboju kosmosu. To dopiero początek naukowej trasy, która odwiedzi jeszcze Działdowo i Lubawę.
