„Mama 4+” na Warmii i Mazurach. 4 tys. osób dostaje pieniądze z ZUS

Lata poświęcone wychowaniu licznej rodziny często oznaczały rezygnację z pracy albo wykonywanie jej w bardzo ograniczonym wymiarze. Dla wielu rodziców z Warmii i Mazur konsekwencje tej decyzji widać dopiero na emeryturze, gdy świadczenie jest symboliczne albo nie ma go wcale. Właśnie do takich osób skierowane jest rodzicielskie świadczenie uzupełniające, które w regionie pobiera już około 4 tys. osób.

Skala programu w województwie pokazuje, że nie jest to świadczenie niszowe. Z danych przekazanych przez olsztyński ZUS wynika, że 1,1 tys. wypłat to świadczenia samoistne, a 2,9 tys. to dopłaty do pobieranej już emerytury lub renty. W całym kraju liczba beneficjentów sięga 60,2 tys. osób.

Czytaj teżMichelin stawia na Olsztyn. Nowa linia dla elektryków za 1 mld zł

Ile wynosi „matczyna emerytura” po waloryzacji

Wysokość wsparcia jest powiązana z najniższą emeryturą. Od 1 marca 2026 roku wynosi ona 1978,49 zł brutto, i dokładnie tyle może wynieść rodzicielskie świadczenie uzupełniające, gdy uprawniona osoba nie pobiera żadnej innej emerytury ani renty.

Wielu beneficjentów otrzymuje jednak niższą kwotę, bo świadczenie działa jako wyrównanie. Jeśli senior pobiera już emeryturę niższą od minimum, ZUS dopłaca różnicę do poziomu najniższej emerytury. Przy emeryturze 1000 zł brutto dopłata wyniesie 978,49 zł brutto. Jak przypomina regionalna rzeczniczka ZUS Anna Grabowska, świadczenie podlega corocznej waloryzacji na tych samych zasadach co emerytury.

Nie tylko dla mam. Kto może dostać wsparcie

Mimo potocznej nazwy program nie jest zarezerwowany wyłącznie dla kobiet. Świadczenie może przyznać ZUS lub KRUS matce, która ukończyła 60 lat, urodziła i wychowała lub wychowała co najmniej czworo dzieci i nie ma dochodu zapewniającego utrzymanie.

Ojciec może je otrzymać po ukończeniu 65 lat, pod warunkiem że wychował co najmniej czworo dzieci, a matka dzieci nie żyje, porzuciła je albo długotrwale zaprzestała wychowywania. Musi też, tak jak matka, nie posiadać środków zapewniających niezbędne utrzymanie.

Istotne jest to, że nie chodzi wyłącznie o dzieci biologiczne. Pod uwagę brane są także dzieci współmałżonka, dzieci przysposobione oraz przyjęte na wychowanie w ramach rodziny zastępczej, z wyjątkiem rodziny zastępczej zawodowej. Liczy się faktyczne wychowanie, dlatego ZUS bada m.in. przerwy w opiece i sytuację rodzinną wnioskodawcy.

Zamieszkanie w Polsce i brak wymogu składek

Prawo do świadczenia nie zależy od wcześniejszego opłacania składek na ubezpieczenia społeczne. To wsparcie finansowane z budżetu państwa, a nie świadczenie wypracowane stażem pracy.

Warunkiem jest natomiast zamieszkiwanie w Polsce w czasie pobierania pieniędzy oraz posiadanie tutaj tak zwanego ośrodka interesów życiowych przez co najmniej 10 lat po ukończeniu 16. roku życia. Uprawnieni mogą być obywatele Polski, obywatele państw Unii Europejskiej i EFTA z prawem pobytu oraz cudzoziemcy legalnie przebywający w kraju.

ZUS może odmówić przyznania pieniędzy m.in. osobie uprawnionej już do emerytury co najmniej w wysokości minimalnej, przebywającej w zakładzie karnym albo pozbawionej władzy rodzicielskiej. Prawo do wypłaty ustaje także, gdy sytuacja materialna poprawi się na tyle, że dochód zacznie zapewniać utrzymanie.

Jak złożyć wniosek i na co uważać

Świadczenie nie jest przyznawane z urzędu. Trzeba złożyć wniosek o rodzicielskie świadczenie uzupełniające na formularzu ERSU we właściwej placówce ZUS albo KRUS, wraz z oświadczeniem o sytuacji osobistej, rodzinnej i materialnej. Placówka może poprosić o dodatkowe dokumenty, na przykład akty urodzenia dzieci, zaświadczenia o dochodach czy orzeczenie sądu o pieczy zastępczej.

Ojcowie muszą dodatkowo wykazać i udokumentować okoliczność dotyczącą matki dzieci, czyli jej zgon, porzucenie dzieci albo długotrwałe zaprzestanie wychowywania. Decyzję wydaje prezes ZUS albo prezes KRUS, zwykle w ciągu miesiąca lub dwóch, a prawo do wypłaty liczone jest od pierwszego dnia miesiąca, w którym zapadła decyzja, ale nie wcześniej niż od osiągnięcia wymaganego wieku.

Po przyznaniu świadczenia trzeba informować organ o zmianach wpływających na prawo do niego lub jego wysokość, takich jak podjęcie pracy, dodatkowy dochód albo uzyskanie innego świadczenia. W praktyce wiele wypłat to właśnie dopłaty: według ogólnopolskich danych średnia wypłata w kwietniu 2026 roku wyniosła około 1083 zł, co pokazuje, że pełną kwotę dostają głównie osoby bez żadnej emerytury.

Co to oznacza dla mieszkańców regionu

Dla seniorów z wielodzietnych rodzin z Olsztyna, Elbląga, Ełku i mniejszych miejscowości regionu świadczenie może oznaczać podniesienie łącznego dochodu do poziomu minimum socjalnego bez konieczności udowadniania stażu pracy. Szczególnie ważne jest to dla kobiet, które przez lata zajmowały się domem i dziećmi, a dziś mają niskie świadczenia lub nie mają ich wcale.

Warto sprawdzić sytuację starszych członków rodziny, bo część uprawnionych wciąż nie złożyła wniosku. Najprościej zacząć od wizyty w placówce ZUS albo sprawdzenia wykazu wymaganych dokumentów na stronie urzędu, żeby nie odkładać decyzji z powodu brakującego zaświadczenia.

Źródła

• ZUS — Rodzicielskie świadczenie uzupełniające MAMA 4+
• Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej — Rodzicielskie świadczenie uzupełniające
• GazetaPrawna.pl — Emerytura Mama 4+ 2026: kto dostanie 1978,49 zł