Olsztyński zamek zamknięty. Muzeum przyjedzie do szkół
Muzeum Warmii i Mazur w Olsztynie na ponad trzy lata zamyka gotycki Zamek Kapituły Warmińskiej z powodu wielkiego remontu. Zamiast zapraszać klasy do siebie, edukatorzy sami ruszą do placówek z mobilnymi zajęciami „Zamek w walizce”. Oferta dla przedszkoli oraz szkół podstawowych i średnich obejmuje rycerskie turnieje, pasowanie, świąteczne tradycje Warmii i Mazur oraz naukę tkania.
Uczniowie z Olsztyna w tym roku szkolnym nie pojadą na lekcję do gotyckiego zamku, bo to zamek — spakowany do walizki — przyjedzie do nich. Muzeum Warmii i Mazur zamyka swoją główną siedzibę na ponad trzy lata i żeby historia nie zniknęła razem z nią za płotem budowy, wysyła edukatorów w teren. Zamiast korytarzy i gablot będą klasa, rekwizyty do dotknięcia i historia, której można spróbować własnymi rękami.
Chodzi o Zamek Kapituły Warmińskiej, najstarszy budynek w mieście i siedzibę muzeum od 1945 roku. To w jego murach w latach 1516–1521 mieszkał Mikołaj Kopernik, a na ścianie krużganka zachowała się narysowana przez niego w 1517 roku tablica astronomiczna. Teraz XIV-wieczna warownia przechodzi największą w swojej powojennej historii przebudowę, więc zwiedzanie w dotychczasowej formie stało się niemożliwe. Odpowiedzią jest objazdowy format, który ma utrzymać kontakt szkół z muzeum przez cały czas remontu.
Czytaj też85 stypendiów dla młodych talentów z powiatu olsztyńskiegoCo kryje walizka
Olsztyński zamek zamknięty. Muzeum przyjedzie do szkół / Ilustracja / Muse Image
Mobilny program składa się z pięciu gotowych bloków, dopasowanych do wieku od przedszkola po szkołę średnią. Pierwszy to rycerska przygoda — opowieści o średniowiecznych obyczajach, przymiarki elementów uzbrojenia i drużynowy turniej. Drugi to pasowanie na rycerza i dwórkę, czyli podróż do średniowiecza zakończona uroczystym pasowaniem mieczem i pamiątkowym dyplomem, który dzieci zabierają do domu.
Trzeci i czwarty blok sięgają do tradycji regionu. Zajęcia o Bożym Narodzeniu przybliżają dawne gody, maszkary i rodzinne zwyczaje Warmii i Mazur, a zajęcia wielkanocne przypominają wiosenne obrzędy wsi, od chodzenia „po wykupku” po znaczenie palm i bazi. Oba kończą się częścią plastyczną, podczas której uczestnicy wykonują własne ozdoby. Ostatni blok to nauka tkania — krótka opowieść o surowcach, krośnie i ludowych tkaninach, po której każdy uczestnik własnoręcznie wyplata bransoletkę z kolorowej włóczki.
Formuła jest świadomie oparta na działaniu, a nie na wykładzie. Muzealnicy od lat prowadzą stacjonarne warsztaty o Koperniku, stroju warmińskim i życiu zamku, a teraz przenoszą sprawdzone scenariusze do sal lekcyjnych. Dla nauczyciela oznacza to pełną lekcję muzealną bez organizowania wyjazdu, a dla dzieci — kontakt z zabytkiem poprzez zabawę, zadanie i własną pracę.
Remont za 76 milionów zamyka zamek na lata
Skala przerwy w zwiedzaniu wynika ze skali inwestycji. Projekt pod nazwą „Nowoczesne muzeum w zabytkowych murach” jest realizowany z programu Fundusze Europejskie na Infrastrukturę, Klimat, Środowisko 2021–2027, a jego całkowita wartość to 76 mln zł, z czego 50 mln zł stanowi dotacja Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Prace mają potrwać 39 miesięcy, a termin zakończenia i rozliczenia wyznaczono na grudzień 2029 roku.
Zakres obejmuje wszystkie bryły zamku, dachy skrzydła barokowego i wieży, posadzki, stolarkę, schody, pełną modernizację instalacji, konserwację elewacji i murów obronnych oraz rewaloryzację dziedzińca. Równolegle prowadzone będą badania konserwatorskie wnętrz, między innymi w poszukiwaniu polichromii ukrytych pod tynkiem. Zamek ma zostać też dostosowany do potrzeb osób z niepełnosprawnościami i zyskać nowe wejście, szatnie, foyer oraz trzy nowe wystawy stałe, w tym ekspozycję o Prusach i początkach osadnictwa w piwnicach.
Dyrektor muzeum Piotr Żuchowski mówił wprost, że na czas budowy instytucja musi całkowicie opuścić warownię. Jak przekazał Radiu Olsztyn: „Wyprowadzamy się stąd. Siedzibę przenosimy do Wojewódzkiej Biblioteki Pedagogicznej, ale wynajmiemy też pomieszczenia na zewnątrz”. Część zbiorów trafi do Morąga, a zadania edukacyjne będą realizowane w oddziałach muzeum. Rocznie zamek odwiedzało około 60 tysięcy osób kupujących bilety, więc trzymiesięczna, a potem trzyletnia przerwa jest dla miasta realną zmianą.
Ile kosztuje i jak zamówić zajęcia
Mobilne lekcje są skierowane do przedszkoli oraz szkół podstawowych i średnich z Olsztyna i okolic. Cena wynosi 900 zł za szkołę i obejmuje zajęcia dla trzech klas, co przy pełnej grupie daje koszt porównywalny z biletem na stacjonarne warsztaty, ale bez wydatków na transport. Placówka nie musi przyjeżdżać do muzeum — to edukatorzy przywożą walizkę z opowieściami, zadaniami i rekwizytami.
Rezerwacji najlepiej dokonywać z wyprzedzeniem, telefonicznie lub mailowo przez Dział Edukacji, ponieważ mobilny zespół ma ograniczoną liczbę terminów w tygodniu. Przed zgłoszeniem warto ustalić, które trzy klasy wezmą udział i który blok tematyczny pasuje do wieku dzieci oraz do realizowanego programu — przedszkolakom zwykle najlepiej służy pasowanie i świąteczne warsztaty plastyczne, a starszym uczniom turniej rycerski i tkactwo. W zgłoszeniu dobrze od razu podać liczbę dzieci, dostępność dużej sali lub świetlicy oraz dane kontaktowe opiekuna, co przyspiesza ustalenie dojazdu.
Źródła
Tekst opracowany z pomocą sztucznej inteligencji. Za publikację odpowiada Redakcja Co w Olsztynie.
Powiązane materiały
Nowe liceum „Piątka” w Olsztynie stawia na małe klasy
W centrum Olsztyna rozpoczęło działalność Niepubliczne Liceum Ogólnokształcące „Piątka” z oddziałami dwujęzycznymi. Szkoła zapowiada klasy po około 18 osób, swobodny wybór rozszerzeń, mocny angielski z kursami Cambridge oraz stałe wsparcie psychologa i pedagoga. Czesne wynosi 1750 zł miesięcznie, a placówka stawia warunek średniej 4,0 i egzaminów wstępnych.
AIErasmus+ dla młodzieży. Bezpłatne warsztaty w Olsztynie
Nauczyciele, edukatorzy i organizacje z Olsztyna dostaną praktyczny przewodnik po unijnym finansowaniu dla młodzieży. Spotkanie „Kompas po programie Erasmus+” odbędzie się 30 września 2026 roku w EUROPE DIRECT Olsztyn, a udział jest bezpłatny. Liczba miejsc jest ograniczona, a zapisy trwają tylko do 24 września.
Narodowe Czytanie 2026 w Olsztynie. „Dziady” w Muzeum Warmii i Mazur
W sobotę 5 września w Salach Kopernikowskich Muzeum Warmii i Mazur w Olsztynie odbędzie się „Obrzęd Słowa” — olsztyńska część finału Narodowego Czytania 2026. W tym roku Polacy wspólnie czytają „Dziady” Adama Mickiewicza, a akcję objęła honorowym patronatem Para Prezydencka. W programie: uroczyste otwarcie z udziałem władz samorządowych regionu i miasta, wprowadzenie do dramatu oraz wspólna lektura fragmentów z zaproszonymi gośćmi. Wstęp wolny, wydarzenie będzie tłumaczone na polski język migowy.
