POLSTR zamiast WIBOR. Uważaj na aneksy do umów kredytowych

Wielu właścicieli mieszkań spłacających kredyty hipoteczne czeka w najbliższych miesiącach ważna decyzja. Wskaźnik WIBOR, od lat decydujący o wysokości rat, zostanie zastąpiony nowym — POLSTR. Choć zmiana bywa przedstawiana jako czysto techniczne dostosowanie, prawnicy ostrzegają, że podpisanie aneksu do umowy może mieć znacznie głębsze konsekwencje, w tym ograniczyć możliwość dochodzenia roszczeń wobec banku.

Co się zmieni i kiedy

Zgodnie z projektem ustawy przygotowanym przez Ministerstwo Finansów i opublikowanym na stronach Rządowego Centrum Legislacji w czerwcu 2026 r., od 1 stycznia 2027 r. nowe umowy kredytowe nie będą mogły być oparte na WIBOR. Banki będą oferować kredyty na nowym wskaźniku POLSTR albo oprocentowanie stałe.

Czytaj teżRóżowa stacja Skolima w Olecku. Tak ma wyglądać nowy obiekt

Inaczej wygląda sytuacja osób, które już mają zaciągnięte zobowiązania. Umowy zawarte przed zmianą mogą korzystać ze starego wskaźnika aż do 2036 roku — to okres przejściowy, który ma pozwolić na stopniowe wygaszenie WIBOR. Problem w tym, że kredytobiorcy, którzy chcieliby zmienić wskaźnik wcześniej, będą musieli podpisać aneks, a to oznacza zawarcie nowego porozumienia z bankiem.

Dlaczego aneks to nie tylko zmiana nazwy

Eksperci zwracają uwagę, że dokument od klienta nie musi ograniczać się do samej zamiany wskaźnika. Adwokat Jakub Bartosiak z kancelarii MBM Legal przestrzega, że w przyszłym sporze sąd może potraktować podpis jako świadome potwierdzenie dotychczasowych postanowień umowy, zaakceptowanie sposobu jej wykonywania, a nawet zrzeczenie się roszczeń. Szczególną ostrożność zaleca wobec zapisów o potwierdzeniu salda zadłużenia, uznaniu prawidłowości działania banku czy akceptacji nieuczciwych postanowień.

Z kolei dr Wanesa Choptiany-Mańka z Uniwersytetu WSB Merito podkreśla, że o charakterze zmiany zdecyduje wyłącznie treść konkretnego dokumentu. Aneksy mogą bowiem regulować także dodatkowe opłaty czy korektę spreadu, czyli parametru wyrównującego oprocentowanie przed i po zmianie wskaźnika. Zdaniem radcy prawnego Jarosława Chałasa z kancelarii Chałas i Wspólnicy, kredytobiorca powinien przed podpisaniem zweryfikować, czy dokument nie zawiera oświadczeń wykraczających poza techniczną zamianę wskaźnika referencyjnego.

Odmowa nie oznacza wypowiedzenia umowy

Jest jednak dobra wiadomość dla tych, którzy nie chcą składać podpisu w ciemno. Projekt ustawy zakłada, że odmowa podpisania aneksu albo brak odpowiedzi na ofertę banku nie będą mogły stanowić podstawy do wypowiedzenia umowy kredytu, postawienia jej w stan natychmiastowej wymagalności ani jednostronnej zmiany marży. To rozwiązanie eksperci oceniają pozytywnie z punktu widzenia ochrony konsumenta, choć przypominają, że ostateczny kształt przepisów może się jeszcze zmienić.

Jak podkreśla Jarosław Chałas, odmowy nie należy podejmować automatycznie ani pod presją czasu — najpierw warto ustalić, jakie skutki prawne wywołuje proponowany dokument. Samo podpisanie aneksu zwykle nie pozbawia kredytobiorcy możliwości dochodzenia praw: jeśli pierwotna umowa była wadliwa, sąd ocenia ją niezależnie od późniejszych uzgodnień.

Co sprawdzić, zanim podpiszesz aneks

W skali całego kraju listy o zmianie oprocentowania mogą otrzymać ponad trzy miliony kredytobiorców, a banki najpewniej będą się posługiwać jednolitymi wzorami dokumentów. Zdaniem ekspertów masowy charakter nie zwalnia jednak instytucji z obowiązku przestrzegania prawa, a klientów z prawa do oceny skutków. Oto, na co warto zwrócić uwagę:

• sprawdź, czy aneks dotyczy wyłącznie zmiany wskaźnika, czy zawiera dodatkowe oświadczenia — szczególnie zrzeczenie się roszczeń, potwierdzenie salda lub uznanie wysokości zadłużenia;
• porównaj oprocentowanie przed i po zmianie, w tym mechanizm korekty spreadu;
• jeśli czegoś nie rozumiesz — domagaj się wyjaśnień, dopytywaj i skonsultuj dokument z prawnikiem;
• dokumentuj wszelkie odmowy i odpowiedzi banku, choćby w formie korespondencji elektronicznej — mogą być cennym dowodem w przyszłym sporze.

Konsultacja z prawnikiem i zachowanie całej korespondencji to najtańsze ubezpieczenie przed konsekwencjami, które mogą ujawnić się dopiero po latach.

Źródła

• Biznes Interia — Zakaz używania WIBOR od 2027 roku. Rząd przygotował nowy projekt
• Biznet — PolSTR zamiast WIBOR: przymusowe aneksy dla 3 mln kredytobiorców
• Olsztyn.com.pl — Koniec WIBOR-u, czas na POLSTR. Prawnicy ostrzegają przed aneksami do umów kredytowych