Olsztyn: Teatr Jaracza otwiera sezon premierą „Toni”
Teatr im. Stefana Jaracza w Olsztynie otworzył w piątek, 25 września, sezon artystyczny 2026/2027. Popołudnie należało do sztuki współczesnej: fasadę rozświetlił wielkoformatowy neon Elżbiety Jabłońskiej „W myśleniu wolni, w miłości wierni”, a na Dużej Scenie zawisła ręcznie malowana kurtyna Karoliny Bielawskiej. Wieczorem widzowie zobaczyli pierwszą premierę sezonu — spektakl „Toń” w reżyserii Damiana Josefa Necia, oparty na nagradzanej powieści Ishbel Szatrawskiej o dawnych Prusach Wschodnich.
Teatr im. Stefana Jaracza w Olsztynie otworzył w piątek, 25 września, nowy sezon artystyczny 2026/2027. Dzień otwarcia podzielono na dwie części: popołudniową prezentację interwencji artystycznych oraz wieczorną premierę spektaklu. Obie artystki zaproszone do współpracy dorastały w Olsztynie, więc ich prace odwołują się zarówno do historii samego teatru, jak i całego regionu.
Neon z warmińskiej makatki rozświetlił fasadę
O godz. 17 na fasadzie budynku zapalono wielkoformatowy neon w technologii LED autorstwa Elżbiety Jabłońskiej. Napis „W myśleniu wolni, w miłości wierni” to polskie tłumaczenie motta odnalezionego na makatce z warmińskiej chaty, opuszczonej po wojnie przez autochtonów. Hasło nawiązuje do dziejów Warmii i jej przedwojennych mieszkańców, żyjących na styku kultur polskiej i niemieckiej.
Czytaj teżElbląg: wiceminister Wróbel o wsparciu młodych twórcówWybór formy nie jest przypadkowy. Jabłońska, urodzona w Olsztynie artystka zajmująca się malarstwem, instalacją i działaniami performance, ma w dorobku wcześniejsze prace neonowe — w 2005 roku stworzyła błękitny neon z cytatem z indyjskiego mistrza medytacji Atisy, przepisany dziecięcym pismem jej syna. Ukończyła Wydział Sztuk Pięknych Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu, a jej twórczość określana jest przez krytykę jako ironiczny komentarz do roli kobiet w tradycyjnym społeczeństwie.
Kurtyna z surowego płótna nawiązuje do masek i powojennej sceny
Drugą instalację zawieszono na Dużej Scenie teatru. Ręcznie malowaną kurtynę stworzyła Karolina Bielawska, malarka specjalizująca się w abstrakcji i muralach. Forma dzieła odwołuje się do masek teatralnych i transformacji form, a surowe płótno w tle przywołuje powojenną kurtynę olsztyńskiej sceny, uszytą wówczas z worków po ziemniakach.
Po części oficjalnej na Dużej Scenie odbyło się spotkanie z obiema artystkami, które poprowadziła kuratorka interwencji artystycznych Anna Sańczuk. Wstęp na prezentację instalacji i rozmowę był bezpłatny.
Wieczorna premiera „Toni” o dawnych Prusach Wschodnich
Pierwszą premierą sezonu jest spektakl „Toń” w reżyserii Damiana Josefa Necia. Sztuka opowiada o dawnych Prusach Wschodnich, gdzie przenikają się tożsamości, języki, pamięć i granice. Podstawą scenariusza jest powieść historyczna „Toń” Ishbel Szatrawskiej, nagrodzona Wawrzynem, Literacką Nagrodą Warmii i Mazur za 2023 rok.
Autorka, urodzona w 1981 roku w Olsztynie dramatopisarka i teatrolożka, wydała „Toń” w 2023 roku nakładem Wydawnictwa Cyranka. Książka przyniosła jej także tytuł Krakowskiej Książki Miesiąca za styczeń 2024 roku oraz nominację do Nagrody Literackiej Nike 2024. Tematyka powieści — pogranicze, pamięć i splatające się biografie mieszkańców dawnych Prus Wschodnich — koresponduje z przesłaniem neonu na fasadzie teatru.
Bilety na piątkowy i weekendowe spektakle jeszcze dostępne
Na piątkową premierę oraz weekendowe spektakle „Toni” zostały jeszcze bilety. Szczegóły repertuaru i sprzedaży podaje teatr w swoich kanałach informacyjnych. Prezentacja instalacji artystycznych pozostanie natomiast stałym elementem przestrzeni budynku — neon na stałe wpisze się w fasadę przy placu, a kurtyna w wystrój Dużej Sceny.
Źródła
Tekst opracowany z pomocą sztucznej inteligencji. Za publikację odpowiada Redakcja Co w Olsztynie.
Powiązane materiały
„U noju” w Olsztynie: Szatrawska i Wilengowska o pamięci regionu
Dwie olsztyńskie pisarki, Ishbel Szatrawska i Joanna Wilengowska, spotkały się w czwartek 24 września na Scenie Kameralnej Teatru im. Stefana Jaracza w Olsztynie. Literacki dialog pod hasłem „Nie toń, płyń!” otworzył kolejną odsłonę cyklu „U noju”, czyli po warmińsku „U nas”, poświęconego historii i tożsamości regionu.
Umorzono sprawę plakatu Teatru Jaracza w Olsztynie
Prokuratura Rejonowa Olsztyn-Południe umorzyła śledztwo w sprawie plakatu promującego spektakl „Wszyscy jesteśmy Belén” Teatru im. Stefana Jaracza w Olsztynie. Śledczy uznali, że grafika nawiązująca do symboliki religijnej nie zawiera znamion obrazy uczuć religijnych. Decyzja z piątku 25 września 2026 roku nie jest jeszcze prawomocna.
Sztuka w obejściu 2026 pod Olsztynem startuje dziś
Dziś o 18:00 we wsiach pod Jonkowem zaczyna się Sztuka w obejściu 2026. Tegoroczna edycja pod hasłem Sąsiedztwo potrwa do niedzieli 27 września i obejmie wystawy w domach, stodołach i ogrodach oraz koncerty, spektakle i warsztaty w Nowym Kawkowie, Pupkach, Węgajtach, Bałągu i Skolitach.
