Światowy Dzień Farmaceuty. Apteki w Olsztynie szczepią i doradzają

W piątek 25 września obchodzony jest Światowy Dzień Farmaceuty. Święto ustanowiono z inicjatywy Międzynarodowej Federacji Farmaceutycznej, a jego data nawiązuje do 1912 roku, kiedy powstała organizacja zrzeszająca farmaceutów z całego świata. W Polsce prawo wykonywania tego zawodu posiada prawie 40 tysięcy osób, a ich rola w systemie ochrony zdrowia jest dziś znacznie szersza niż jeszcze kilka lat temu.

Jak przekazał Paweł Jagiełło z Okręgowej Izby Aptekarskiej w Olsztynie, praca farmaceuty nie polega już wyłącznie na wydawaniu leków. Wśród najnowszych usług dostępnych w aptekach jest między innymi przegląd lekowy, czyli sprawdzenie całej farmakoterapii pacjenta. To odpowiedź na potrzeby osób, które przyjmują wiele preparatów naraz i gubią się w zaleceniach.

Czytaj teżAndrzej Śliwka w Olsztynie. Debata o przyszłości Warmii i Mazur

Przegląd lekowy wyłapie interakcje i błędy w dawkowaniu

Przegląd lekowy polega na ocenie wszystkich stosowanych przez pacjenta leków pod kątem interakcji, zasadności terapii i bezpieczeństwa. Usługa jest szczególnie ważna dla seniorów, pacjentów z wielochorobowością oraz osób przyjmujących leki od kilku specjalistów. Farmaceuta widzi też to, czego nie widzi lekarz — preparaty kupowane bez recepty i suplementy, które mogą wchodzić w interakcje z lekami na receptę.

Jak wskazuje Izabela Baj, dyrektor ds. opieki farmaceutycznej w Gemini Polska, „apteka to naturalne miejsce, w którym można te kwestie wyjaśnić, pokazując pacjentowi konkretne opakowania i omawiając każdy lek”. Pacjenci często nie pamiętają, czy tabletkę brać rano czy wieczorem, przed posiłkiem czy po nim, albo w jakim odstępie łączyć ze sobą różne preparaty. Właśnie takie szczegóły farmaceuta porządkuje podczas przeglądu.

Rozwój tej usługi hamuje jednak finansowanie. Po pilotażu Agencja Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji negatywnie oceniła możliwość refundacji przeglądów lekowych, co — jak opisuje branżowy portal — zahamowało ich upowszechnienie. Pacjenci często nie wiedzą też, jakie korzyści daje im taka analiza, więc trudno oczekiwać, że chętnie za nią zapłacą.

Szczepienie w aptece po południu i w weekend

Drugim filarem nowych kompetencji są szczepienia. Przeszkoleni farmaceuci, po ukończeniu wymaganych kursów, mogą kwalifikować pacjentów i wykonywać wybrane szczepienia ochronne, w tym sezonowe. Procedura obejmuje kwalifikację, podanie preparatu, obserwację po szczepieniu oraz wpis do systemów teleinformatycznych ochrony zdrowia. Szczepienia są usługą refundowaną.

Przełomem była pandemia COVID-19, kiedy w aptekach masowo powstały punkty szczepień. Pacjenci docenili elastyczne godziny — możliwość zaszczepienia się po południu albo w weekend — i zaczęli traktować aptekę jak placówkę medyczną, a nie tylko punkt realizacji recept. W tym roku do aptek trafiły kolejne refundowane szczepienia, między innymi przeciw pneumokokom.

Opieka farmaceutyczna to pięć ustawowych usług

Podstawę zmian daje ustawa o zawodzie farmaceuty z 2021 roku. Wymienia ona pięć podstawowych usług opieki farmaceutycznej: konsultacje farmaceutyczne, testy diagnostyczne, przeglądy lekowe, indywidualny plan opieki oraz receptę kontynuowaną. Obok nich apteki oferują pomiary ciśnienia czy glukozy, instruktaż obsługi inhalatorów i glukometrów oraz edukację o przechowywaniu leków.

Ciekawostką, na którą zwróciło uwagę Radio Olsztyn, jest polski akcent w historii zawodu — już w 1824 roku kobiety w Polsce jako pierwsze na świecie otrzymały dyplomy magistra farmacji.

Źródła

• Puls Medycyny — o szansach i barierach opieki farmaceutycznej
• Apteka w Sieci — zakres nowych usług farmaceutycznych w aptekach