Areszt przy Piłsudskiego. Historia więzienia, które przetrwało wieki
Budynek aresztu śledczego przy ul. Piłsudskiego w Olsztynie wzniesiono w 1898 roku jako pruskie więzienie za pół miliona marek. Mogło pomieścić ponad 200 osadzonych, a w jego historii zapisały się egzekucje przez ścięcie toporem. O dziejach placówki opowiedział dr hab. Jerzy Czołgoszewski z Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w audycji Radia Olsztyn „Odkryj Warmię i Mazury”.
Czerwony ceglany gmach przy ul. Piłsudskiego w Olsztynie kryje ponad sto dwadzieścia lat historii, która wykracza daleko poza funkcję zwykłego aresztu śledczego. Budynek wzniesiono w 1898 roku jako pruskie więzienie, kosztem pół miliona marek — sumy odpowiadającej wówczas wartości sporej inwestycji publicznej. O jego dziejach opowiedział dr hab. Jerzy Czołgoszewski, adiunkt Katedry Pedagogiki Specjalnej i Resocjalizacji Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego, w audycji Roberta Lesińskiego „Odkryj Warmię i Mazury”, emitowanej w Radiu Olsztyn.
Ponad 200 miejsc i egzekucje toporem
Obiekt przy Piłsudskiego mógł pomieścić ponad 200 osadzonych. Trafiali tam zarówno przestępcy skazani za mniej poważne wykroczenia, jak i osoby, na których wykonywano najwyższy wymiar kary. Jak wynika z relacji dr. hab. Czołgoszewskiego, na ośmiorgu osadzonych wykonano karę śmierci przez ścięcie głowy toporem — praktykę typową dla pruskiego systemu penitencjarnego przełomu XIX i XX wieku.
Czytaj teżKościół w Lubajnach poświęcony po 30 latach starań parafianSześć adresów, zanim powstał gmach przy Piłsudskiego
Zanim w Olsztynie powstał stały budynek więzienny, miejsce odbywania kar zmieniało się wielokrotnie. Jak podaje serwis kochamywarmie.pl, osadzonych trzymano kolejno w lochach zamkowych, dawnym ratuszu oraz budynkach dawnych zakładów przemysłowych. W latach 1732–1780 funkcjonowało dedykowane więzienie między fosą zamkową a rynkiem rybnym, a od 1858 do 1898 roku rolę aresztu pełniła zaadaptowana do tego celu Wysoka Brama. To właśnie tam osadzony był Wojciech Kętrzyński, historyk i działacz na rzecz polskości Warmii.
Po wojnie budynek przejęły NKWD i UB
Historia więzienia przy Piłsudskiego nie kończy się wraz z upadkiem zaboru pruskiego. Jak wynika z materiałów projektu „Śladami Zbrodni” prowadzonego przez Instytut Pamięci Narodowej, po zakończeniu II wojny światowej w budynku funkcjonowały kolejno więzienie NKWD oraz Więzienie i Areszt Śledczy Wojewódzkiego Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego. IPN klasyfikuje ten adres jako jedno z miejsc represji komunistycznych na terenie regionu.
Audycja Roberta Lesińskiego przybliża też mniej znane wątki z historii placówki — między innymi przypadki, gdy skazani nocą opuszczali celę, by następnie do niej wrócić, oraz kulisy działalności katów wykonujących wyroki. Budynek przy ul. Piłsudskiego do dziś pełni funkcję aresztu śledczego.
Źródła
Tekst opracowany z pomocą sztucznej inteligencji. Za publikację odpowiada Redakcja Co w Olsztynie.
Powiązane materiały
Kongres kryminologów w Olsztynie. Ekoprzestępczość w centrum
Naukowcy z uczelni i ośrodków badawczych z całej Polski spotkali się w Olsztynie na IV Kongresie Kryminologicznym. Dwudniowe obrady, które kończą się w piątek 25 września, poświęcone są współczesnej przestępczości, a zwłaszcza ekokryminologii rozwijanej na Uniwersytecie Warmińsko-Mazurskim.
24. Olsztyńskie Dni Nauki i Sztuki rozpoczęte w Kortowie
W czwartek 24 września w Kortowie rozpoczęły się 24. Olsztyńskie Dni Nauki i Sztuki, największy festiwal popularnonaukowy w regionie. Przez trzy dni Uniwersytet Warmińsko-Mazurski zaprasza na setki warsztatów, pokazów i wykładów pod hasłem „Przyszłość 2.0: Człowiek, Technologia, Natura”. Finał zaplanowano na sobotę 26 września w Galerii Warmińskiej.
Zjazd dziekanów prawa w Olsztynie o AI i kształceniu
Ponad 90 dziekanów i prodziekanów wydziałów prawa z całej Polski rozpoczęło w środę 2 września w Olsztynie trzydniowy zjazd poświęcony przyszłości kształcenia prawników. W centrum obrad na Uniwersytecie Warmińsko-Mazurskim znajdzie się sztuczna inteligencja w nauce i dydaktyce oraz transformacja cyfrowa uczelni. Debaty potrwają do piątku 4 września.
