Frombork: szczątki w krypcie mogą należeć do biskupów warmińskich
Podczas badań w podziemiach Bazyliki Archikatedralnej we Fromborku odnaleziono szczątki, które mogą należeć do biskupów warmińskich z XV i XVI wieku. Naukowcy pobrali z nich próbki do analiz genetycznych, ale nie wiedzą jeszcze, czy wśród nich jest Łukasz Watzenrode, wuj Mikołaja Kopernika. Wyniki podsumowano na konferencji kończącej projekt „Copernicus 2043”.
Szczątki, które mogą należeć do biskupów warmińskich z XV i XVI wieku, odnaleziono podczas badań w podziemiach Bazyliki Archikatedralnej we Fromborku. Wyniki kilkuletnich prac podsumowano na konferencji kończącej projekt „Copernicus 2043”. Naukowcy nie wiedzą jeszcze, czy wśród znalezisk są kości Łukasza Watzenrodego.
Szczątki możliwych biskupów i próbki do badań genetycznych
Jednym z głównych celów projektu było odnalezienie miejsca pochówku biskupa warmińskiego Łukasza Watzenrodego. Jego szczątków nie udało się dotąd jednoznacznie zidentyfikować. Badacze nie wykluczają, że mogą być w materiale z krypty biskupiej.
Czytaj teżSpacer etnograficzny w skansenie w Olsztynku: Europejskie Dni Dziedzictwa w sobotę– Odnaleźliśmy szczątki, które mogą należeć do biskupów z XV i XVI wieku. Pobraliśmy z nich próbki do badań genetycznych. Nie mamy jednak pewności, czy jest wśród nich biskup Łukasz Watzenrode – mówił Robert Szaj z Fundacji Nicolaus Copernicus.
Watzenrode był wujem Mikołaja Kopernika i opiekunem jego studiów. Jeśli uda się go zidentyfikować i uzyskać materiał genetyczny, w przyszłości będzie można porównać go z materiałem ze szczątków przypisywanych astronomowi. Kopernik był kanonikiem warmińskim, a jego szczątki odnaleziono w 2005 roku.
Brak oznaczonych grobów sprzed potopu szwedzkiego
Badania zmieniły też obraz historii katedralnych podziemi. Naukowcy nie znaleźli żadnego oznaczonego grobu biskupa sprzed potopu szwedzkiego. Według badaczy może to oznaczać, że zniszczenia z XVII wieku były większe, niż dotąd sądzono.
– Wszystko wskazuje na to, że podczas potopu szwedzkiego dewastacja podziemi katedry była znacznie większa, niż do tej pory sądziliśmy – wyjaśniał Szaj.
Archeolodzy sprawdzali także, czy obecna krypta biskupia, której budowę źródła datują na lata 1719–1720, powstała na miejscu starszej konstrukcji. – Założenie badawcze było takie, że najstarsze pochówki znajdują się w zachodniej części, czyli na końcu krypty. Mieliśmy podejrzenie, że została zbudowana na starszej krypcie, i musieliśmy to zweryfikować – mówił Damian Swat, kierownik badań archeologicznych.
Trzech biskupów i ponad dziewięćdziesięciu kanoników z nazwiskami
Prace nie ograniczały się do poszukiwań Watzenrodego. Badacze analizują również szczątki innych osób pochowanych w katedrze, a badania antropologiczne mają pomóc w odtworzeniu stylu życia ludzi związanych z warmińską kapitułą.
Według ks. dr. Jacka Wojtkowskiego, proboszcza fromborskiej katedry, w krypcie spoczywa trzech biskupów oraz około 95–96 zidentyfikowanych kanoników. – Dla badaczy bardzo ważne jest to, że wiemy, kim byli ci ludzie, i znamy ich nazwiska – przekazał.
Media podawały wcześniej także inne liczby: dzieje.pl pisały o 101 pochówkach odkrytych w latach 2025–2026, a inne relacje wspominały o ponad 100 pochówkach, w tym sześciu biskupach. Różnice mogą wynikać z tego, że różne wypowiedzi dotyczą różnych części podziemi.
Ornaty, stuły i napis z ćwieków na trumnie
Podczas prac zabezpieczono zabytki związane z pochówkami, przede wszystkim tekstylia: ornaty, stuły i manipularze oraz fragmenty obuwia. Przekazano je do dalszych analiz. Media opisywały zbiór jako największą w Polsce kolekcję ornatów grobowych.
W jednym przypadku o tożsamości zmarłego przesądził nietypowy szczegół: na trumnie zachowały się litery z ćwieków, którymi mocowano tkaninę. – Udało nam się, raczej ze stuprocentową pewnością, zidentyfikować Adama Zygmunta Konarskiego, który był proboszczem warmińskim, kanonikiem kłodzkim i sekretarzem królewskim. To jedyna osoba, którą udało nam się tak pewnie zidentyfikować – podkreśliła dr Monika Kamińska, historyk sztuki i archeolog.
Konarski został pochowany w ornacie należącym do swojego przyjaciela Jana Stefana Wydżgi, prymasa Polski, wcześniej biskupa warmińskiego.
Projekt „Copernicus 2043”
Projekt poświęcono badaniom pochówków biskupów i kanoników warmińskich w fromborskiej katedrze. Zrealizowała go Fundacja Nicolaus Copernicus, a dofinansowało Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego w programie „Nauka dla Społeczeństwa”. Nazwa nawiązuje do 500. rocznicy śmierci Kopernika w 2043 roku. W badaniach stosowano m.in. georadar, a prace w krypcie wymagały specjalnych zabezpieczeń ze względu na patogeny w jej mikroklimacie.
Źródła
Tekst opracowany z pomocą sztucznej inteligencji. Za publikację odpowiada Redakcja Co w Olsztynie.
Powiązane materiały
Elbląg: wiceminister Wróbel o wsparciu młodych twórców
Wiceminister kultury i dziedzictwa narodowego Maciej Wróbel spotkał się w Elblągu z uczestnikami programu Bardzo Młoda Kultura. Podkreślał, że inwestowanie w edukację artystyczną i medialną młodzieży jest dziś koniecznością. Regionalnym operatorem programu w województwie warmińsko-mazurskim jest elbląski Światowid.
Umorzono sprawę plakatu Teatru Jaracza w Olsztynie
Prokuratura Rejonowa Olsztyn-Południe umorzyła śledztwo w sprawie plakatu promującego spektakl „Wszyscy jesteśmy Belén” Teatru im. Stefana Jaracza w Olsztynie. Śledczy uznali, że grafika nawiązująca do symboliki religijnej nie zawiera znamion obrazy uczuć religijnych. Decyzja z piątku 25 września 2026 roku nie jest jeszcze prawomocna.
Obserwatorium Astronomiczne w Olsztynie zaprasza na zwiedzanie
Olsztyńskie Obserwatorium Astronomiczne, mieszczące się w zabytkowej XIX-wiecznej wieży ciśnień na wzgórzu św. Andrzeja, organizuje 18 sierpnia dzień otwarty z profesjonalnym oprowadzaniem. W programie znalazło się zwiedzanie pracowni, teleskopowe pokazy Słońca oraz możliwość obejrzenia unikatowych meteorytów, w tym fragmentów skał z Księżyca, Marsa i planetoid. Bilet normalny kosztuje 25 zł.
